به گزارش آنا خبر، چرا حجاب باید درایران اجباری باشد؟ حال آنکه در دین اجباری نیست؟

با توجه به اینکه حد و مجازاتی برای فرد بیحجاب در دین اسلام وجود ندارد آیا این مسئله فردی بودن حجاب رو نمیرسونه؟

آیا پیشرفته شدن لزوما به معنای بی حجاب شدن است؟

آیا کشف حجاب باعث پیشرفت کشورهای غربی ویا متاثرین از آنها مثل ژاپن  ترکیه شده است؟

این تنها چند سال از انبوه سوالاتی است که در خصوص حجاب و ضرورتش در جامعه امروز ما مطرح می شود. در سالگرد دستور رضاشاه پهلوی برای کشف حجاب  به بررسی این موضوع پرداختیم.

حجاب پرچم دین است

آنچه که در رابطه با عدم اجبار در دین در قرآن مطرح شده است و سخنی است مطابق فطرت و عقل، عدم اجبار در اصل دین است. یعنی در این که کسی اسلام یا هر عقیده دیگر را بپذیرد و آن را به عنوان محتوای فکری و رفتاری خود بپذیرد اجباری وجود ندارد و بلکه اجباری هم نمی تواند باشد. چرا که دین و عقیده امری اجباری نیست. ممکن نیست کسی بدون اختیار خودش و بدون تحقیق و تفکر لازم حتی به وحدانیت خدا اعتقاد پیدا کند و اگر هم با اجبار به او بقبولانند که خدا یکی است باز در درون خود آن را به عنوان یک مساله ثابت عقیدتی نخواهد پذیرفت. عقیده داشتن مثل دوست داشتن است که به اجبار و تهدید نمی توان کسی را دوست داشت و نمی توان نسبت به چیزی عقیده پیدا کرد.
اما وقتی با اختیار و حکم عقل و فطرت دین اسلام حق شناخته شد و از طرف قلب و عقل به عنوان دین الهی و حق پذیرفته شد، دیگر باید به لوازم این عقیده پایبند بود. بنابراین اگر در قرآن و یا روایات پیامبر و ائمه علیهم السلام مطلبی به عنوان واجب اسلامی معرفی شد، دیگر نمی توان گفت که من در عمل کردن یا نکردن نسبت به آن مختارم و هیچ عقابی در ترک آن برای من نباید باشد. وقتی شخصی گفت من مسلمانم. یعنی اگر خدا از طریق پیامبر و امامان دین به من گفت نماز بخوان باید بگویم چشم، اگر گفت روزه بگیر باید بگویم چشم، اگر گفت حجاب داشته باش باید بگویم چشم و … . چرا که معنای مسلمانی همین است. همانطور که هر فردی کشوری را برای زندگی انتخاب کرد دیگر در مقابل قوانین آن اختیار ندارد. بلکه باید آنها را رعایت کند.

صمد بهروز استاد معارف اسلامی دانشگاه تبریز در این زمینه می گوید: برخی ها در پی فرافکنی هستند و می گویند خب ماموران پلیس چرا به برخورد با فلان دزدی کلان اقتصادی به چند تا تار مو گیر داده اند! در واقع این اشخاص با فرافکنی و به کار بردن این مغالطه می خواهند اهمیت  اشتباه کار خود را کم کنند و به نوعی با این کار می خواهند گناه خودشان  را به دوش بقیه بیندازند.

نمی شود هر کجای دین که به نفعمان بود را سوا کنیم

صمد بهروز عضو هیأت علمی دانشگاه تبریز  در بیان اهمیت مسئله حجاب در جامعه اسلامی اظهار داشت: حجاب از ضروریات دین ماست و ضروریات به مواردی اطلاق می شود که تاکنون کسی آن را انکار نکرده است. در بحث دین می بینیم بین علما در برخی موارد در مورد اصل قضیه و کیفیت اختلاف وجود دارد ولی ضروریات دین از مواردی است که تا کنون کسی انکار نکرده و حجاب در ردیف این موارد است و یک مسئله اتفاقی است.

وی افزود: در برخی موارد به حجاب، به عنوان پرچم دین تعبیر شده است. پرچم از قدیم الایام تا کنون وسیله تشخیص و جدا کردن بین دسته آدم ها بوده و اینکه گفته شده حجاب پرچم است یعنی تشخیص دهنده انسان مسلمان از غیر مسلمان بوده و هست. حال این پرچم هر چه بالاتر برود روسری ها پایین تر می آید و هر چه پرچم پایین تر بیاید روسری ها هم بالاتر  می رود!

استاد معارف اسلامی دانشگاه تبریز ادامه داد: مثلا در قرآن کریم در مورد نماز که رکن دین است و به تعبیری اگر نماز نباشد دینی وجود ندارد به بیان کلیات کیفیت برپایی این عبادت پرداخته و به مسلمانان امر کرده که همانطور که پیامبر نماز را به جا آورد همانطور بخوانند ولی جالب است در مورد حجاب چنان مسئله با اهمیت است که تمام جزئیات و چگونگی رعایت آن با ذکر تبصره ها بیان شده است.

وی تصریح کرد:  مجموعه این موارد نشان می دهد که  مسئله حجاب در دین ما اهمیت ویژه ای دارد و حفظ آن برابری می کند با خود دین و اینکه برخی می گویند من قبول ندارم،  نمی شود هر کجای دین که به نفعمان بود را سوا کنیم و بقیه را کنار بگذاریم دین مجموعه ای است که تک تک آنها باید رعایت شود.

Image title

حجاب و اجتماع

پوشش بیرونی زنان و حتی مردان در محیط اجتماعی در حیطهی امنیت اجتماعی نیز تأثیرات محسوسی بر جای می گذارد، چه بسیار پوشش های نادرست و تحریک آمیز که بسیاری از مخاطرات و ناهنجاری های اجتماعی را پدید آورده است.
روانشناسان «چشم چرانی» را یک نوع انحراف روانی قلمداد می کنند. فرد چشم چران هرگز با چند ساعت چشم چرانی در روز قانع نمی شود و با ادامه این روند به بیماری روانی دیگر به نام (vojeurisme) مبتلا خواهد. شد. پوشش های نادرست افراد جامعه می تواند مفاهیم «عفت»، «حیا»، «خانواده» و… را که در چارچوب «اخلاق اجتماعی» می گنجد، دچار تغییرات جدّی کرده و جامعه را به سراشیبی سقوط اخلاقی بکشاند. این نکات که به اختصار ذکر شد نشان می دهد که مسئلهی پوشش حقی شخصی نیست که بتوان آن را در حوزهی حریم خصوصی جای داد. بلکه «حق الناس» است و درست رعایت نکردن آن تجاوز به حقوق دیگران محسوب می گردد.
مسائلی در حوزه ی حریم خصوصی جای می گیرند که با منافع اجتماعی ارتباط نداشته و قبول یا رد آن مسئله به منافع و مضر دیگر افراد جامعه آسیب نرساند. بنابراین هر رفتاری که به منافع دیگران خدشه وارد نماید میتواند مشمول مقررات اجتماعی شود. حال با توجه به نتیجهی بحث به سؤال دوم مبنی بر اینکه آیا در جامعهی اسلامی الزام به رعایت «حجاب» باید به صورت «قانون» وضع گردد یا خیر؟ می توان به آسانی پاسخ داد. در حقیقت قانونگذار جامعهی اسلامی با توجه به نکات ذکر شده برای اثبات عمومی بودن موضوع «حجاب» و بسیاری دیگر از نکاتی که مجال طرح آن در این نوشتار نبود، اقدام به وضع قانون برای رعایت آن در جامعه نموده است.
بر اساس قانون پذیربودن حجاب، حکومت و حاکم می تواند از باب نهی از منکر و صیانت از اخلاق و معنویت جامعه، حجاب را الزامی کند و برای آن مجازات تعیین نماید. بی حجابی از محرمات الهی محسوب می گردد و طبق قاعده هر فعل حرامی که حدی بر آن تعیین نشده باشد قابل تعزیر است. و تعزیر نیز با نظرِ حاکم است،(۴) یعنی از دیدگاه فقهی حاکم شرع می تواند برای جلوگیری از گسترش محرمات الهی و بالخصوص بی حجابی، مجازات وضع کند.

رضاخان  و اصرار بر «کشف حجاب»

با استقرار و تثبیت سلطنت پهلوی، دوره اجرای سیاستهای نوین استعمار انگلیس فرا رسید. سیاست مذهب زدائی و استحاله فرهنگی از طریق اشاعه فرهنگ تجددگرایی غربی در دستور کار هیأت حاکمه قرار گرفت.

جامعه ایران برای تبدیل شدن به جامعه ای بی هویت و غیر مولد باید از فرهنگ و ارزشها و سنتهای اسلامی – ملی تهی می شد. از آنجا که به دلیل ریشه دار بودن تفکر دینی و تقیدات مذهبی و عرفا و سنن ملی، سیاست مذهبی زدایی با مشکلات جدی و مقاومت اجتماعی مواجه بود، بنابراین دولتمردان رژیم جدید همانند تجربه اروپا تهاجم به مذهب را ابتدا از طریق رواج سکوالاریسم و لاقیدی و بی اعتنایی و تحقیر نمادهای دینی و سنن ملی آغاز کردند.

 رضا شاه پس از تنها سفر خارجی‌اش به ترکیه در ۱۲ خرداد ۱۳۱۳، تحت تأثیر اقدامات غرب‌گرایانه آتاتورک قرار گرفت. در این دوره نیز شایعاتی دربارهٔ ممنوعیت حجاب در مدرسه‌های دخترانه پخش شد، ولی قانونی در این راستا تصویب نشد.

Image title

رضاشاه، فلسفه این اقدام احمقانه را، برای محمود جم که کشف حجاب در کابینه او انجام گرفته، چنین تشریح میکند: «این چادر چاقچورها را چطور می شود از بین برد؟!» دو سال است که این موضوع فکر مرا بخود مشغول داشته، از وقتی که به ترکیه رفتم و زنهای آنها را دیدم که پیچه و حجاب را دور انداخته و دوش به دوش مردها کار می‌کنند، دیگر از هر چه زن چادری بود بدم آمده است ».

و در ادامه، برداشت خود را از کشف حجاب ترکیه چنین تحلیل می نماید که: اصلاً چادر و چاقچور، دشمن ترقی و پیشرفت مردم ماست.درست حکم یک دمل را پیدا کرده که باید با احتیاط به آن نشتر زد و از بینش برد!!».

این موضوع نشان دهنده آن بود که حکومت ایران در زمان رضاخان مساله مدرنیزه و صنعتی شدن غرب را می دید و در آرزوی آن به سر می برد اما حکومت تنها شاخ و برگ زیبای این درخت را مشاهده می کرد و ریشه و دانه‌ای که این درخت از آن رشد کرده را نمی دید.

این درحالی است که به باور کارشناسان توسعه اقتصادی الزاماً نیازمند هویت مستقل فرهنگی است. هیچ کشور‌ی بدون داشتن هویت مستقل فرهنگی توسعه پیدا نکرده است. علت هم این است اگر انسان‌ها را از فرهنگ تهی کنید مثل درختی می‌شوند که ریشه‌اش قطع شده باشد. این درخت نمی‌تواند روی پا بایستد و ریشه‌ای جدید هم فوراً ایجاد نمی‌شود. پس وجود هویت مستقل فرهنگی برای توسعه اقتصادی لازم است. بنابر این پیشرفت های اقتصادی ما لزوما نباید به تقلید از بقیه کشورها صورت گیرد و این پیشرفت بر مبنای الزامات و ظرفیت های فرهنگی کشورمان باشد.