به گزارش آنا خبر ، هیچ چیز نمی‌تواند والدین را بیشتر از وقتی که فرزندشان دچار کابوس شبانه است نگران کند. کابوس‌های شبانه کودک هم می‌تواند به علت رشد آگاهی کودک نسبت به محیط اطرافش باشد هم ناشی از تخیلات وی، که در این سن بسیار قوی هستند.

کابوس یک نوع رویا است که پاسخ احساسی و هیجانی کسی که خواب دیده را به همراه دارد. کابوس عموما دراواخر شب اتفاق می‌افتدو علل متفاوتی دارد، در بین کودکان خردسال هم خیلی شایع است.
کابوس کودک خردسال می‌تواند به علت گوش دادن او به یک داستان ترسناک یا دیدن یک فیلم وحشتناک باشد که باعث اضطراب در وی شده است. اما غیر از اینها می‌تواند علل دیگری نیز وجود داشته باشد. مثل جدایی والدین از هم، تولد نوزاد دیگری در خانواده که برای کودک استرس فراوانی به همراه داشته است یا حتی مسایل بسیار ساده‌تر مثل یک همبازی که کودک شما را اذیت می‌کند یا نزدیک شدن زمان ویزیت دکتر. اتفاقات خیلی کوچک‌تر مثل مشاهده یک سگ بزرگ در خیابان یا ترس از یک زنبور هنگام بازی، هم می‌تواند موجب وحشت کودک و در نتیجه کابوس شبانه وی شود.
استرس می‌تواند به شکل‌های مختلفی برای کودکان خردسال پیش بیاید. ممکن است حتی جا به جایی یا خارج کردن یک وسیله کوچک از اتاق وی، فرستادن کودک به مهد کودک، جا به جا کردن منزل یا هر چیز دیگری عامل ایجاد استرس در وی باشد.
کابوس شبانه پاسخی کاملا طبیعی است که وقتی کودک می‌خواهد اندوخته‌های ذهنش را مرتب کند، اتفاق می‌افتد. ممکن است علت ترس کودکان را والدین نتوانند کشف کنند. کودک در دوران پیش از دبستان در مراحل اولیه کابوس‌های شبانه است. زیرا تصورات کودکان در این دوره در اوج فعالیت است و دایره لغات آنها هم به آن اندازه‌ای گسترش پیدا کرده که بتوانند در باره آنچه در خواب می‌بینند توضیح دهند. در حقیقت، خردسالان خواب‌های بد خود را تا چند روز بعد هم به خاطر دارند و هنوز تحت تاثیر آن هستند.

کابوس ها بر خلاف وحشت های شبانه می توانند هم برای کودکان و هم برای والدین آن ها بسیار وحشت زا باشند و اغلب ناشی از احساس ناامنی، اضطراب، ترس یا نگرانی هستند. این حالات، واکنش های شایع و طبیعی ترس، نسبت به رویاهای ترسناک هستند که معمولاً در حدود ۳ سالگی آغاز می شوند و اوج آن ها بین ۴ تا ۶ سالگی است. دختران تا حدی دیرتر از پسران به آن دچار می شوند. کابوس ها از جهات دیگری نیز با وحشت های شبانه تفاوت دارند. کودک ممکن است عرق کند، جیغ بکشد و نفس نفس بزند. در چنین حالتی می توان سریعاً او را از خواب بیدار کرد. کودک معمولاً بعد از بیدار شدن، دست کم بخشی از خوابی را که دیده است، به یاد خواهد آورد. کابوس ها می توانند در اثر بیماری، درد، هیجان بیش از حد، ترس، اضطراب، برنامه های خشن تلویزیون و یا کم توجهی والدین نسبت به کودک ایجاد شود. با این که معمولاً کودکان نمی توانند دقیقاً بگویند که چه چیزی آزارشان می دهد، اما والدین می توانند از روی رفتارها و گفتگوهایی که با آنان انجام می دهند، سرنخ هایی به دست آورند. علت هر چه باشد، این امر صحت دارد که کودکان مضطرب، نگران و یا کودکانی که احساس ناامنی می کنند، بیشتر کابوس می‌بینند.

اقدام‌هایی که والدین می‌توانند انجام دهند
کودکتان را آرام کنید و به او اطمینان خاطر دهید:

معمولاً بیشترین کاری که والدین می‌توانند برای کودکانی که دچار کابوس می‌شوند، انجام دهند این است که او را بیدار و آرام کنند و به او اطمینان خاطر بدهند که همه چیز در امن و امان است. کودکتان را در آغوش بگیرید و نوازش کنید، ولی زیاد در مورد کابوس صحبت نکنید و مساله را بزرگ نکنید، زیرا ممکن است کودکتان یاد بگیرد که با استفاده از این روش جلب توجه کند. همچنین مهم نیست که در این هنگام درباره موضوع کابوس صحبت کنید.

از هیجان بیش از حد جلوگیری کنید:

تمام کودکان باید قبل از خواب، آرام بگیرند. از این رو، خوب است که پیش از خواب به کودکتان اجازه دیدن برنامه‌های تحریک‌آمیز یا ترسناک تلویزیونی را ندهید و برای وی داستان‌های ترسناک تعریف نکنید و همچنین به او اجازه فعالیت‌های بدنی زیاد را ندهید.

در مورد مشکلات، ترس‌ها و نگرانی‌های کودکتان با وی گفتگو کنید:

با استفاده از نکاتی که از حرف‌ها و پاسخ‌های کودکتان در می‌یابید، سعی کنید زمینه‌های اصلی ناراحتی وی را بیابید. در طول روز درباره کابوس‌های کودکتان با وی صحبت کنید و بکوشید ترس‌ها و نگرانی‌هایش را از بین ببرید. همچنین دور اندیش باشید و سعی کنید به تدریج کودکتان را برای حوادث رنج‌آور آماده کنید. برای مثال، می‌توانید کودکتان را بعد از یک سفر و یا تعطیلات، به مهدکودک ببرید، تا رفتن به مهدکودک برای او کمتر تنش‌زا باشد. معمولاً ترس‌های کودکان به دلیل بی‌اطلاعی آنان است.

در مورد کابوس‌های تکراری وارد عمل شوید:

اگر کودکتان یک کابوس را مرتباً می‌بیند، ممکن است از مساله خاصی رنج می‌برد. کودکتان را تشویق کنید تا در مورد کابوس‌ها صحبت کند و در روشنایی روز آن را به صورت یک نمایش که البته پایان خوشی دارد، به اجرا بگذارید.

تدابیری به کودکتان بیاموزید:

در مورد کودکان بزرگ تر، این احساس که وسیله‌ای برای دفاع در مقابل کابوس‌ها دارند، اغلب مفید واقع می‌شود. برای مثال، برخی کودکان خردسال با زره به رختخواب می‌روند تا در مقابل اژدها و غول‌ها از خود محافظت کنند، برخی دیگر با روشن گذاشتن یک چراغ احساس امنیت می‌کنند و برخی دیگر با دعا خواندن از خدا می‌خواهند که آنان را در مقابل شیرها و ببرها محافظت کنند. بدین ترتیب آن‌ها خواب‌های ترسناک کمتری می‌بینند

 

دکتر مریم احمدی  روان شناس بالینی کودک ونوجوان در گفت وگو با آنا خبر اظهار داشت: کودکان در ایام کودکی به‌شدت تحت‌تأثیر هیجانات قرار دارند و گاهی مواقع اقداماتی انجام می‌دهند که ممکن است خطرآفرین بوده و زندگی کودک را در معرض خطر قرار دهند.

وی افزود: از این‌رو در این مواقع کمی ترس برای کودک مفید و اثربخش است که این نوع ترس، ترس بهنجار یا مطلوب نامیده می‌شود.

این روان شناس ادامه داد: ترس نابهنجار، ترس مرضی است، این ترس در درجه  اول افراطی و شدید، غیرمنطقی و ناموجه است.

احمدی تصریح کرد: کودکان برخلاف بزرگسالان نمی‌توانند تفکیکی میان ترس‌های خود قائل شوند و طبیعی را از غیرطبیعی تشخیص دهند.

وی با بیان این‌که ترس‌های کودکان در سنین مختلف، متفاوت است، افزود: کودکان، تا شش ماهگی، ترس از صداهای بلند و رها شدن(عدم تکیه گاه) دارند، درشش تا نه ماهگی، از بیگانه‌ها ترس دارند و در یک سالگی  از جدایی از عزیزانشان می‌ترسند.

این روان شناس ادامه داد: کودکان در دو سالگی از موجودات خیالی، در سه سالگی از تنهایی و موجوداتی چون سگ، در چهارسالگی، از تاریکی و در ۶ تا ۱۲ سالگی از مدرسه، آسیب دیدن، رویدادهای طبیعی و اجتماعی می‌ترسند.

احمدی  یادآور شد: لازم است والدین در مورد ترس کودکان و روش مواجه با آن مطالعاتی عمیق‌تر و گسترده‌تری انجام دهند تا فرزند خود را برای ورود به جامعه‌ای بزرگ‌تر آماده سازند.